Giai đoạn chuyển đổi đầy bất ổn của giáo dục quốc tế Mỹ

Những ngày cuối năm 2025 không mang lại chút thời gian nghỉ ngơi nào cho lĩnh vực giáo dục quốc tế tại Hoa Kỳ. Chính phủ vừa hoàn tất cải tổ quy trình cấp visa H-1B theo hướng ưu tiên người có thu nhập cao hơn, đồng thời một thẩm phán liên bang đã phán quyết có lợi cho Tổng thống Trump về mức phí mới lên tới 100.000 USD cho một số đơn xin visa H-1B.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn cả là việc Nhà Trắng đã đặt nền móng cho những thay đổi lớn hơn bằng Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) mới công bố vào tháng 11 năm 2025. Chiến lược này cam kết chấm dứt “kỷ nguyên di cư ồ ạt” và gửi đi một thông điệp rõ ràng: phá vỡ mối liên hệ kéo dài hàng thập kỷ giữa nhập cư và đổi mới. Trong đó, NSS nhấn mạnh: “Trong mọi nguyên tắc và hành động của chúng ta, nước Mỹ và người Mỹ phải luôn được đặt lên hàng đầu.”

Bên cạnh đó, các bên liên quan trong ngành giáo dục quốc tế đều dự đoán rằng năm 2026 sẽ tiếp tục chứng kiến sự siết chặt kiểm soát nhập cư trên diện rộng. Vì vậy, đây là giai đoạn đầy thách thức, nhưng cũng là thời điểm để các trường đại học, tổ chức giáo dục và sinh viên quốc tế chuẩn bị cho một môi trường mới – nơi chính sách nhập cư và giáo dục quốc tế đang được định hình lại một cách sâu sắc.

Mọi sự chú ý đổ dồn vào tương lai của chương trình OPT

Hiện tại, tâm điểm chú ý lớn nhất của ngành giáo dục quốc tế Mỹ chính là chương trình Thực tập Tự nguyện (Optional Practical Training – OPT) – chương trình cho phép sinh viên quốc tế làm việc tại Mỹ tối đa 3 năm sau khi tốt nghiệp (đặc biệt với sinh viên STEM). Các chuyên gia dự đoán rằng OPT sẽ bị xem xét kỹ lưỡng, thậm chí có thể bị cải tổ đáng kể hoặc loại bỏ hoàn toàn trong năm 2026.

Eddie West – trợ lý phó chủ tịch phụ trách các vấn đề quốc tế tại Đại học bang California, Fresno – nhận định: “Gần như chắc chắn chương trình OPT sẽ bị xem xét kỹ lưỡng hơn. Và chính cuộc thảo luận đó đã làm lung lay niềm tin của sinh viên vào Mỹ như một điểm đến hứa hẹn lợi nhuận đầu tư tốt.” Ông cho rằng kịch bản tốt nhất là tăng cường thực thi pháp luật, thay vì giảm các quyền lợi việc làm thực tế.

Bên cạnh đó, Giáo sư Chris Glass của Đại học Boston dự đoán OPT sẽ được “cải tổ đáng kể”, với các thay đổi như thu hẹp phạm vi đủ điều kiện, tăng cường thủ tục giấy tờ và giám sát chặt chẽ hơn. Ông cảnh báo: nếu OPT bị bãi bỏ hoàn toàn, số lượng sinh viên đăng ký học tại Mỹ sẽ giảm mạnh. Một khảo sát gần đây cho thấy hơn một nửa số sinh viên quốc tế hiện tại sẽ không đăng ký học tại Mỹ nếu OPT bị hủy bỏ.

Anna Esaki-Smith – đồng sáng lập tổ chức Education Rethink – còn gọi việc bãi bỏ OPT là “bước ngoặt thực sự” đối với tuyển sinh quốc tế tại Mỹ. Bà nhấn mạnh: “Nếu không có triển vọng làm việc tại Mỹ sau khi tốt nghiệp, học phí và chi phí sinh hoạt cao – cùng với môi trường ngày càng không thân thiện – sẽ khiến nhiều sinh viên chọn điểm đến khác.”

Nguy cơ bãi bỏ thời hạn lưu trú – thay đổi lớn trong ngắn hạn

Một thay đổi khác đang được theo dõi sát sao là đề xuất thay thế thời hạn lưu trú linh hoạt (duration of status) bằng các mốc thời gian cố định đối với thị thực sinh viên (F-1) và khách trao đổi (J-1). Quy định này – được nhắc lại từ nhiệm kỳ đầu của Trump – dự kiến giới hạn thời gian lưu trú tối đa 4 năm cho thị thực sinh viên, bất kể thời gian hoàn thành chương trình.

Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng thay đổi này sẽ tạo ra gánh nặng hành chính không cần thiết, vì chỉ hơn một phần ba sinh viên (trong nước và quốc tế) hoàn thành chương trình trong vòng 4 năm hoặc ít hơn. Ông West nhận định rằng tác động của việc bãi bỏ thời hạn lưu trú có thể “tương đối không đáng kể” so với nguy cơ chấm dứt OPT, nhưng sự bất ổn chính sách nói chung vẫn là yếu tố lớn nhất khiến sinh viên e ngại.

Travis Ulrich – Phó Chủ tịch cấp cao của Terra Dotta – nhấn mạnh: “Sự bất ổn về chính sách – từ việc bãi bỏ thời hạn lưu trú, đến hạn chế OPT và H-1B, đến việc làm chậm quá trình cấp visa – đang đe dọa nhận thức về việc Mỹ là một quốc gia chào đón nhiều cơ hội.” Ông cho rằng các điểm đến khác như Canada và Úc đang tận dụng sự không chắc chắn này bằng cách đơn giản hóa chính sách và cung cấp lộ trình việc làm rõ ràng hơn.

Xu hướng tuyển sinh quốc tế năm 2026: Tiếp tục giảm và phân hóa rõ nét

Sau thời kỳ hỗn loạn chính sách dưới nhiệm kỳ thứ hai của Trump, số lượng sinh viên quốc tế mới nhập học đã giảm 17% vào mùa thu năm 2025, và các nhà bình luận dự đoán xu hướng này sẽ tiếp tục trong năm 2026. Giáo sư Chris Glass nhận định: “Sự không chắc chắn về chính sách khiến bằng cấp của Mỹ trở nên rủi ro hơn, đặc biệt khi các quốc gia khác có thể mang lại kết quả sau học tập dễ dự đoán hơn và chính sách ổn định rõ ràng hơn.”

Ông cảnh báo rằng các trường đại học và chương trình có tín hiệu việc làm mạnh mẽ sẽ phục hồi tốt hơn, trong khi các phân khúc nhạy cảm về giá cả và phụ thuộc vào OPT sẽ dễ bị tổn thương hơn. Vì vậy, sự phân hóa giữa các trường sẽ ngày càng rõ nét: các trường nghiên cứu lớn với chương trình sau đại học mạnh sẽ ít bị ảnh hưởng, trong khi các trường cao đẳng và chương trình ngắn hạn chịu áp lực lớn hơn.

Bên cạnh đó, ông West dự đoán rằng môi trường kinh tế thù địch ở Mỹ sẽ thúc đẩy xu hướng đa dạng hóa điểm đến du học, với châu Âu và châu Á là những khu vực hưởng lợi nhanh nhất.

Liệu năm 2026 có tia hy vọng nào cho giáo dục quốc tế Mỹ?

Dù tình hình hiện tại đầy thách thức, nhiều chuyên gia vẫn giữ niềm tin rằng năm 2026 có thể là bước ngoặt. Ông Peralta cho biết ông hy vọng sẽ thấy “cuộc đối thoại cân bằng hơn”, ghi nhận giá trị to lớn mà sinh viên quốc tế mang lại cho các trường đại học, cộng đồng và nền kinh tế Mỹ.

Bà Esaki-Smith nhấn mạnh rằng các trường đại học cần đối mặt với thời điểm này bằng quyết tâm vững vàng và tư duy dài hạn, đồng thời đầu tư vào năng lực tư vấn nhập cư, phối hợp với nhà tuyển dụng, nhà ở và khả năng chi trả. Ông Ulrich bổ sung rằng chiến lược quan trọng hơn bao giờ hết: các trường cần suy nghĩ lại về các quan hệ đối tác toàn cầu, bao gồm chương trình bằng kép, hợp tác nghiên cứu, trao đổi và các lộ trình phát triển trong ngành.

Vì vậy, dù năm 2026 vẫn đầy thử thách, đây cũng là cơ hội để Mỹ tái định vị mình như một điểm đến du học đáng tin cậy và bền vững – nếu chính phủ và các trường đại học cùng hành động kịp thời.

AVADA Du học – đồng hành cùng bạn trong bối cảnh chính sách Mỹ thay đổi

Với tình hình visa và việc làm sau tốt nghiệp tại Mỹ đang trở nên khó khăn hơn, nhiều sinh viên Việt Nam đang cân nhắc các điểm đến thay thế như Canada, Úc hay Đức – nơi chính sách visa và cơ hội ở lại làm việc rõ ràng và thân thiện hơn. AVADA Du học luôn cập nhật tình hình mới nhất để giúp phụ huynh và học sinh đưa ra quyết định phù hợp.

Chúng tôi hỗ trợ:

• Tư vấn miễn phí so sánh các điểm đến du học

• Xây dựng lộ trình học tập và định cư tối ưu

• Hỗ trợ hồ sơ visa và săn học bổng tại Mỹ và các nước khác

Nếu bạn đang lo lắng về triển vọng du học Mỹ hoặc muốn tìm hiểu thêm về các lựa chọn thay thế, hãy inbox AVADA Du học ngay hôm nay để nhận tư vấn cá nhân hóa. Chúng tôi ở đây để giúp bạn biến giấc mơ du học thành hiện thực – bất kể bối cảnh chính sách có thay đổi thế nào!